img

تأثیر میکروبیوم بر سلامت و کاربرد آن در توسعه‌ روش‌های درمانی

تأثیر میکروبیوم بر سلامت و کاربرد آن در توسعه‌ روش‌های درمانی


میکروبیوم یا ریزاندام‌گان هم‌زیست؛ به جمعیتی از ریزجانداران اطلاق می‌شود که در داخل و یا سطح بدن موجودات پرسلولی ساکن می‌شوند. چندین مورد از این میکروبیوم‌ها مانند میکروبیوم‌های پوست، دهان و دستگاه تناسلی در داخل بدن و سطح پوست انسان وجود دارد؛ اما بزرگ‌ترین و شناخته‌شده‌ترین میکروبیوم انسان، در روده یافت می‌شود. پژوهش‌های اخیر از ارتباطات میان میکروبیوم روده و تعدادی از بیماری‌ها، از جمله بیماری التهابی روده، دیابت، سرطان، عفونت‌ها و حتی اختلالات عصبی، پرده برداشته است.

غلبه بر کلستریدیوم دیفیکیل

یکی از موفقیت‌های اولیه برای پژوهشگران میکروبیوم روده، پیوند مدفوع از داوطلبان سالم به بیماران، جهت درمان عفونت عودکننده‌ کلوستریدیوم دیفیکیل[1] بوده است. مارک ویلکاکس[2] -استاد میکروبیولوژی پزشکی در دانشگاه لیدز- در این باره توضیح می‌دهد: "میکروبیوم روده‌ای سالم، دشمن سرسخت کلوستریدیوم دیفیکیل است. زمانی که به میکروبیوم روده آسیب می‌رسد، این باکتری مجالی برای ظهور بیش‌تر پیدا می‌کند. آسیب به میکروبیوم روده اغلب ناشی از مصرف نابه‌جای آنتی‌بیوتیک‌هاست. با پیشگیری از آسیب به میکروبیوم روده، می‌توانیم به طور بالقوه از عفونت کلوستریدیوم دیفیکیل و عود آن، که معمولاً در حدود یک چهارم از بیماران رخ می‌دهد، جلوگیری کنیم."

ویلکاکس و همکارانش یک مدل آزمایشگاهی از روده ساخته‌اند،که امکان پیش‌بینی دقیق خطر ابتلا به این عفونت را در پی مصرف آنتی‌بیوتیک‌های خاص فراهم می‌کند. شناسایی آنتی‌بیوتیک‌های آسیب‌زا، باعث خواهد شد پزشک معالج از آنتی‌بیوتیک‌هایی استفاده کند که احتمال چنین عفونت‌هایی را افزایش نمی‌دهد.

ریدینیلازول[3] نمونه‌ای از آنتی‌بیوتیک‌هایی است که به شکل هدفمند به باکتری‌ها حمله می‌کند.این آنتی‌بیوتیک خطر ابتلا به این عفونت را کاهش می‌دهد. این دارو عملکرد بهتری نسبت به ونکومایسین که یک آنتی‌بیوتیک با درجه‌ اختصاصیت کم‌تر است، دارد.

شناسایی میکروبیوم سرطان

جنیفر وارگو -استادیار جراحی انکولوژی در مرکز سرطان ام.‌دی. اندرسون دانشگاه تگزاس- نخستین بار در حین کار در دانشگاه هاروارد، به مطالعه‌ تأثیر باکتری‌ها بر سرطان علاقه‌مند شد. وی توضیح می‌دهد: "ما باکتری‌هایی را درون تومورها شناسایی کرده‌ایم که می‌توانند مقاومت تومور را نسبت به درمان افزایش دهند. ۷۵ درصد از بیماران مبتلا به سرطان پانکراس، باکتری‌هایی در تومورهای خود دارند که واقعاً اثر شیمی‌درمانی را از بین می‌برند."

او به کمک همکارانش، نمونه‌های میکروبیوم روده و دهان بیش از ۲۰۰ بیمار مبتلا به ملانوم متاستاتیک (منتشر شونده) را قبل و پس از درمان با آنتی‌بادی ضد PD-1، جمع‌آوری نمود.

پژوهشگران در پایان مطالعه دریافتند، بیمارانی که باکتری‌های متنوع‌تری را در میکروبیوم روده‌ای خود جای داده‌اند، نسبت به بیماران با میکروبیوم روده‌ای یکنواخت‌تر، پاسخ بهتری به درمان می‌دهند. البته، گونه‌های باکتریایی موجود در میکروبیوم نیز اهمیت دارند.

محققان در بخشی از این مطالعه، نمونه‌های مدفوع هر دو گروه از بیماران را به موش‌ها پیوند زدند. این موش‌ها که سلول‌های سرطانی را دریافت کرده بودند، در ادامه تحت درمان قرار گرفتند. مشاهده گردید که موش‌هایی که مدفوع بیماران پاسخ‌دهنده به درمان را دریافت کرده بودند، بهتر از بقیه‌ موش‌ها به درمان پاسخ دادند.

نقش میکروبیوم در اسکلروز چندگانه

آشوتوش مانگالام[4] و همکارانش از دانشگاه آیووا، یکی از چندین گروهی هستند که عدم تعادل میکروبیوم روده را در بیماران مبتلا به MS گزارش داده‌اند. مانگالام توضیح می‌دهد: "بر اساس مطالعات صورت گرفته بر روی میکروبیوم بیماران مبتلا به MS، می‌توانیم بگوییم که در این بیماران، فراوانی باکتری‌های دارای اثرات پیش‌التهابی در روده‌ بیماران، نسبت به باکتری‌های دارای اثرات ضد التهابی، بیش‌تر است."

تیم پژوهشی در جدیدترین مطالعه‌ خود نشان داده است که باکتری Prevotella histicola می‌تواند بیماری را در مدل‌های موش مبتلا به MS سرکوب کند.

موفقیت در سادگی است

بخش بزرگی از پژوهش‌هایی که در این زمینه انجام شده بر روی میکروبیوم روده متمرکز بوده است. اما تعدادی از پژوهشگران نیز روی جوامع میکروبی یافت شده در دیگر بخش‌های بدن مطالعه می‌کنند.

گرگوری باک و همکارانش از دانشگاه ویرجینیا، بر روی میکروبیوم واژن و چگونگی اثر آن بر سلامت زنان، به ویژه در حین بارداری، مطالعه می‌کنند.

برخلاف باکتریوم روده، میکروبیوم واژن ساختار بسیار ساده‌ای دارد. باک توضیح می‌دهد: "عموماً همگن بودن میکروبیوم واژن، نشان از سالم بودن آن دارد. چنین میکروبیومی در درجه‌ اول شامل گونه‌های لاکتوباسیلوس است."

باک می‌گوید: "طبق شواهد موجود، پیامدهای منفی در دوران بارداری، از جمله زایمان زودرس، تحت تأثیر میکروبیوم دستگاه تناسلی مادر قرار دارد. ما فکر می‌کنیم پیامدهای منفی کمابیش با داشتن میکروبیوم پیچیده در ارتباط باشد. چنین میکروبیومی به طور مرسوم با واژینوز باکتریایی مرتبط است. بنابراین، عوامل خطرزا برای سلامت دستگاه تناسلی – ادراری، ممکن است بارداری را نیز به خطر اندازد."

چشم‌انداز آینده

پیوند مدفوع زندگی بسیاری از بیماران مبتلا به عفونت عودکننده‌ کلستریدیوم دیفیکیل را بهبود بخشیده، و بدون شک در همین مسیر پیش خواهد رفت. گفته شده است که پیوند مدفوع را می‌توان در درمان بیماری‌های دیگر نیز مد نظر قرار داد، اما تحقیقات هنوز در مراحل اولیه قرار دارد. برای مثال، چهار آزمایش کنترل شده‌ تصادفی با استفاده از پیوند مدفوع جهت درمان کولیت اولسراتیو[5] صورت گرفته است، که سه مورد با نتایج امیدبخشی همراه بوده است.

وارگو توضیح می‌دهد: "می‌دانیم که رژیم غذایی و میکروبیوم روده رابطه‌ بسیار نزدیکی با هم دارند. من فکر می‌کنم با پژوهش در این حیطه قادر خواهیم بود مشاوره‌های بسیار بهتری به بیماران ارائه دهیم تا رژیم غذایی خود را به گونه‌ای تغییر دهند که سلامت میکروبیوم روده را حفظ کند."

مانگالام نیز به تأثیر رژیم غذایی بر میکروبیوم علاقمند است. او می‌گوید: "ما در حال بررسی این موضوع هستیم که باکتری‌های روده چگونه می‌توانند از طریق متابولیسم غذاهای رایج، بر فیزیولوژی میزبان تأثیر بگذارند. تحقیقات اولیه‌ ما نشان می‌دهند که متابولیت‌های کوچک حاصل از فیتواستروژن‌ها و متابولیسم اسیدهای صفراوی، می‌تواند اثر تقویت‌کننده‌ای بر تکامل دستگاه ایمنی دارند."

هرچند آگاهی از نقش میکروبیوم‌ها بر سلامت انسان، امروزه مسئله‌ای بسیار پیش پا افتاده به نظر می‌رسد؛ اما از دیدگاه پژوهشگران، دست‌یابی به درک عمیق‌تری از مکانیسم‌های دخیل در اثر میکروبیوم بر سلامت، به توسعه‌ روش‌های درمانی نوین منجر خواهد شد.



[1] Clostridium difficile

[2] Mark Wilcox

[3] Ridinilazole

[4] Ashutosh Mangalam

[5] ulcerative colitis

administrator

درباره محمد شجاعیه

من یک نویسنده در بیومگ هستم

مجموع نظرات این خبر : 0 نظر

درج نظر