img

بررسی سنتز و مزایای آنتی باکتری‌های نو‌ترکیب

دکتر کامران پوشنگ باقری، عضو هیئت علمی انستیتو پاستور و از جمله محققینی است که فعالیت زیادی برای تولید نوترکیب پپتیدهای آنتی‌باکتریال انجام داده است. پپتیدهای آنتی‌باکتریال به دلیل مقاومت کمی که نسبت به آن‌ها در مقایسه با سایر ترکیبات ضد میکروبی گزارش شده مهم‌ترین گزینه پیش رو برای مقابله با مقاومت آنتی‌بیوتیکی هستند. تولید نوترکیب این پپتیدها، توانایی تولید آن‌ها در مقیاس وسیع را به محققین خواهد داد.

1 . با عرض سلام و خسته نباشید خدمت شما استاد گرامی، لطفاً خودتان را معرفی کنید و شرح مختصری از زمینه کاری، مرتبه علمی و سایر مسئولیت‌های خود بفرمائید.

بنده کامران پوشنگ‌باقری فوق‌دیپلم و لیسانس علوم آزمایشگاهی، فوق‌لیسانس میکروبیولوژی و دکتری باکتری‌شناسی پزشکی هستم. زمینه‌کاری بنده در خصوص مهندسی پپتید‌ها (هر نوع پپتیدی در حوزه پیشگیری و درمان) است. بنده یک‌ سال نماینده انستیتو پاستور در سازمان استاندارد ایران، یک ‌‌سال ناظر برنامه استراتژیک انستیتو پاستور، به صورت غیر‌رسمی ناظر تأمین اجتماعی در سه بیمارستان برای توسعه تکنولوژی‌های آزمایشگاهی (آموزش پرسنل و اضافه‌کردن تکنیک‌های جدید) بوده‌ام.

2 . لطفاً تاریخچه‌ای کوتاه در مورد تولید آنتی‌باکتری‌های پپتیدی بفرمائید و توضیحاتی در خصوص اهداف کاری خودتان بیان کنید.

بعد از کشف پنی‌سیلین و همچنین بعد از سنتز متی‌سیلین در سال 1961، مقاومت به این دارو دو سال بعد یعنی در سال 1963 گزارش شد. از آن به بعد هر آنتی‌بیوتیکی که ساخته شد، یک یا دو سال بعد از تولید، مقاومت به آن گزارش می‌شود که ظاهراً به دلیل این است که باکتری‌ها در طول تکامل خود، با موجودات و همچنین با بقیه باکتری‌ها و قارچ‌ها برخورد داشته‌اند و ابزار‌های مقاومت در آن‌ها نهادینه شده است. وقتی یک باکتری که عامل عفونت می‌شود را با تجویز آنتی‌بیوتیک شیمیایی تحت فشار مولکول‌های شیمیایی آنتی‌بیوتیکی قرار می‌دهیم، با ایجاد جهش هوشمندانه که ناشی از تمرینات تکاملی می‌باشد، بعضی از این باکتری‌ها می‌توانند دچار تکامل شوند و با عنوان باکتری مقاوم در بدن بمانند ودر نتیجه بعد از مدتی علائم عفونت دوباره ظاهر می‌شود.  

اهداف کاری بنده این است که روی حوزه‌هایی که مردم دنیا مشکل دارند از جمله درد، عفونت، خون‌ریزی داخلی، سرطان و به‌خصوص پیش‌گیری از بیماری‌های عفونی فعالیت می‌کنم. که حدود 5 سال است که در حوزه پپتید‌های آنتی‌ماکروبیال،2سال در حوزه پپتید‌های ضد‌درد و 3 سال روی پپتید‌های ضد‌خون‌ریزی داخلی (هیچ دارویی در دنیا برای این نوع خون‌ریزی وجود ندارد)، متمرکز شده‌ام.

 نکته قابل توجه این است که این پپتید‌ها علاوه‌ بر نقش آنتی‌بیوتیکی، می‌توانند نقش ترمیم‌کنند‌گی نیز داشته باشند و در تکثیر سلول‌ها دخالت کنند. در تحقیقات اخیر که با گروه بانک سلولی انستیتو پاستور و دانشگاه شریف در حوزه مهندسی بافت انجام داده‌ایم، یکی از پپتید‌هایی که دستاورد این تحقیقات بوده است، هم به‌عنوان آنتی‌بیوتیک از بافت محافظت می‌کند و هم باعث تکثیر و ترمیم سلول‌ها می‌شود. بنابراین اگر شخصی دچار سوختگی درجه سه شده باشد یا به شکل دیگر هر سه لایه پوست خود را از دست بدهد راهی به جز پیوند‌زدن یا ایجاد پوست مصنوعی از طریق مهندسی بافت نیست که در هر دو حالت عفونت باعث عدم موفقیت خواهد شد، ولی در صورتی که از آنتی‌باکتریال پپتید‌ها استفاده شود، می‌تواند جلوی عفونت را بگیرد و همچنین به ترمیم سلولی نیز کمک کند.  

4 . با توجه به گسترش مقاومت آنتی‌بیوتیکی، شما چه راه‌کاری را برای کنترل بیماری‌های واگیردار در آینده پیشنهاد می‌کنید؟

یک راه‌کار مهم، تشخیص سریع عفونت به همراه نوع باکتری است. سال گذشته تکنیک این کار برای اولین بار وارد کشور شده است، اما هیچ سازمان دولتی که بتواند این روش را حمایت کند وجود ندارد. در حالی که در آمریکا و اروپا، این دستگاه در بیمارستان‌ها وجود دارد و در عرض 2 الی 4 ساعت و در مواردی که تشخیص بسیار سخت است، نهایتاً تا 10 ساعت تشخیص انجام می‌شود.

همچنین یکی دیگر از راه‌کارها، استراتژی‌های کمیته کنترل عفونت بیمارستان‌ها و هزینه‌هایی است که برای ایزوله‌سازی اتاق مراقبت از بیماران عفونی صورت می‌گیرد. این درحالی ‌است که عفونت بیمارستانی در هلند 03/ درصد است ولی در آمریکا، ایران و ژاپن بین30 تا 40 درصد عفونت بیمارستانی وجود دارد.  

5 . نظر شما در مورد جانشینی آنتی‌باکتری‌های نو‌ترکیب به جای آنتی‌بیوتیک‌های مرسوم در کشور چیست؟

در یک‌سری تحقیقات، ما آنتی‌باکتری‌های تجاری را کنترل کردیم و درواقع آن را با پپتید‌های آنتی‌ماکروبیال که از دستاورد‌های خودمان بود مقایسه کردیم و مشاهده شد که پپتید‌ها موفق‌تر عمل می‌کنند و باعث ریشه‌کنی عفونت‌ها می‌شوند، در حالی که آنتی‌بیوتیک دیگر قادر به از بین‌بردن این باکتری نبود.

6 . لطفاً در مورد مکانیسم عمل این آنتی‌باکتری‌های نو‌ترکیب به طور مختصر توضیح دهید.

مکانیسم اصلی پپتید‌های آنتی ماکروبیال، حمله به غشا باکتری است. اکثر پپتید‌های آنتی‌ماکروبیال بار الکتریکی مثبت دارند. پروکاریوت‌ها و یوکاریوت‌ها در طبیعت دارای غشا با شارژ منفی‌اند اما پروکاریوت‌ها منفی‌تر هستند. از این لحاظ یک پپتید آنتی‌ماکروبیال کاتیونیک یا در واقع با بار مثبت، تمایل دارد به غشاء که منفی‌تر است (یعنی باکتری)،‌ حمله کند و سوراخ‌هایی در سطح غشا ایجاد کند.  در نهایت DNA باکتری فوران کرده و باکتری متلاشی می‌شود. مکانیسم‌های بعدی این است که بتوانند از بیان یک ژن ممانعت کنند یا باعث مهار پروتئین‌سازی شوند که کمتر به این مکانیسم توجه می‌شود.

7 . مزایا و معایب استفاده از آنتی‌باکتری‌های نو‌ترکیب به جای آنتی‌بیوتیک‌های مرسوم چیست؟

در تحقیقات علوم پایه پزشکی، هم اکتیویته‌ دارو و هم توکسیسیته دارو باید بررسی شود و نهایتاً در آزمایش‌های پیش‌بالینی باید دارو وارد بدن موش شود که در دوز درمانی توکسیت نیست. بنابراین هر چند ممکن است دارویی که در موش توکسیت نباشد در انسان توکسیت باشد، به هر جهت در آزمایش‌های پیش‌بالینی این مسئله بررسی می‌شود؛ بنابراین ضرری نخواهند داشت. در ضمن وقتی شخص در حال مرگ است و هدف نجات بیمار از مرگ ناشی از عفونت است، حتی در صورت وجود عوارض، نجات بیمار از مرگ مهم‌تر است.

درخصوص مزایای آنتی‌بیوتیک نو‌ترکیب می‌توان به ریشه‌کن‌کردن کامل عفونت و توانایی ترمیم و تکثیر سلولی اشاره کرد.

8 .  محصولات تولیدی تا چه حد تجاری شده‌اند؟ در صورت تجاری‌شدن نام آن‌ها را ذکر کنید.

با توجه به مشکل در زمینه قوانین شرکت‌های دانش‌بنیان، متأسفانه بنده حاضر به تأسیس شرکت دانش‌بنیان در این زمینه نیستم؛ مگر این‌که قانون اصلاح شود.

10 . علاوه‌بر مؤسسه پاستور، کدام دانشگاه‌ها و نهاد‌های علمی دیگری در این زمینه فعالیت دارند؟ ارتباط شما با آن‌ها چگونه است؟

از آن‌جایی که بنده هر سال بانک اطلاعات پاب‌مد را بررسی می‌کنم، در جریان تمام مقالات چاپ‌شده در این حوزه هستم. علی‌رغم این‌که محققان ایرانی زیادی در زمینه پپتید‌های آنتی‌ماکروبیال کار می‌کنند، ولی هیچ‌کدام به‌صورت تخصصی نبوده است.

11 . نقش نهاد‌های دولتی و سیاست‌گذار در بهبود تولید آنتی‌بیوتیک‌های نو‌ترکیب و عملیاتی‌نمودن این کار چگونه است؟ برنامه شما برای استفاده از این روش در مقیاس‌های بزرگتر چیست؟

دولت می‌تواند با توجه به شروع این تحقیقات هیجان‌انگیز، در شرکت‌های دارویی و دانشگاه‌های معتبر از بسته‌های تشویقی استفاده کند تا محققان به این سمت تمایل پیدا کنند. همچنین با برگزاری سخنرانی‌های انگیزشی می‌توانند به محققان ایرانی توجه کنند.

محققان بیشتر تمایل دارند دارویی که کشف یا طراحی می‌کنند تا یک مرحله پیش ببرند و بعد ادامه‌ی مراحل انجام کار را به یک شرکت بزرگ‌تر واگذار کنند، ولی به هر حال به عبور از مرحله پیش‌بالینی نیاز است که به تازگی در ایران شروع شده و نواقص فراوانی دارد.

12 . موانع و مشکلاتی که در تولید این دارو‌ها با آن مواجه بودید را بیان کنید.

یکی از مشکلات کارشکنی میکروب‌شناسی ‌سنتی است. مسئله بعدی این‌ است که به محققانی که در زمینه‌ی طراحی و کشف دارو فعالیت دارند، به صورت سازمان یافته توجه نمی‌شود و در نهایت در بحث نگاه سازمان‌یافته به کشف و طراحی دارو، مسئله شرکت‌های دانش‌بنیان هستند که از لحاظ ساختار قانونی متأسفانه محدودیت‌هایی هم در زمینه عدم تخصیص وام بلاعوض و هم اجبار برای حضور یک محقق هیئت علمی ایجاد کرده‌اند.

 

 

 

 

administrator

درباره حجت اسماعیل بیگی

من یک نویسنده در بیومگ هستم

مجموع نظرات این خبر : 0 نظر

درج نظر