img

نقش سیاست‌گذاری در توسعه سوخت زیستی

نقش سیاست‌گذاری در توسعه سوخت زیستی

امروزه وجود ارتباط مشخصی میان مصرف انرژی و مشکل گرم شدن کره زمین اثبات شده است و در سراسر دنیا استفاده از منابع تجدید پذیر بیشتر از گذشته مورد توجه قرار گرفته است. با توجه به موضوع تغييرات آب‌و‌هوایی در دنیا، جایگزین نمودن سوخت‌ و انرژی‌های تجدید پذیر به جای منابع فسیلی، در فهرست اولويت بسياري از دولت‌ها قرار دارد. حرکت به سمت یک اقتصاد مبتنی بر انرژی‌های تجدید پذیر، مزایای بیشتری نسبت به سوخت‌های فسیلی دارد ولی بدون تدبیر و اتخاذ سیاست‌های کلان، این حرکت با شکست مواجه خواهد شد.

به دلیل اهمیت بخش حمل‌ونقل و پیشرفت صنایع تولیدکننده سوخت زیستی، امروزه همه کشورها اعم از توسعه‌یافته و در حال توسعه به شدت تحت تأثیر سیاست‌های جهانی سوخت‌های زیستی قرار گرفته‌اند که به عنوان کشورهای تولیدکننده‌ (برای استفاده یا صادرات) و یا مصرف‌کننده (استفاده از سوخت‌های زیستی و انرژی محصولات کشاورزی) شناخته می‌شوند. با توجه به این‌که اروپا یکی از تولیدکنندگان اصلی سوخت‌های زیستی با 10 درصد از سهم جهانی بیواتانول است، سیاست‌های کلان اتحادیه اروپا می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر تولید و مصرف جهانی سوخت‌های زیستی داشته باشد که در ادامه برخی از این سیاست‌ها و اثرات آن را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

 

(شکل7)

سیاست‌های سوخت زیستی اتحادیه اروپا

فعالیت‌های مختلفی در چند دهه گذشته در راستای اهداف بزرگ اتحادیه اروپا در ارتباط با انرژی‌های تجدیدپذیر در بخش حمل‌ونقل صورت گرفته است که انتظار و هدف تمامی این اقدامات، افزایش سهم سوخت‌های زیستی برای امنیت انرژی و کاهش اثرات حمل‌ونقل بر روی محیط‌زیست و آب‌وهوا بوده است.

تاریخچه سیاست‌های اتخاذ شده

سیاست‌های ملی برای استفاده از سوخت‌های زیستی مایع در بخش حمل‌ونقل، مدت‌ها قبل از تصویب رسمی دستورالعمل اروپا در سال 2003، استفاده شده است. با گذشت سال‌ها پس از جنگ جهانی اول، اتوبوس‌ها در پاریس از مخلوط اتانول و سوخت ‌نفتی استفاده می‌کردند. بین سال‌های 1920 و 1950، فرانسوی‌ها با استفاده از اتانول پایه قند (اتانول زیستی) به منظور کاهش وابستگی به انرژی فسیلی، به استفاده از این سوخت‌ها ادامه دادند. استفاده از اتانول به عنوان مخلوط سوخت تنها، زمانی رها شد که قیمت نفت در دهه 1960 به پایین‌ترین حد رسید و پس از آن جایگزین مواد ارتقاء دهنده اکتان با منشأ فسیلی مانند MTBE  و ETBE شد.

در دهه 1970، شوک قیمت نفت منجر به نگرانی‌های جدی در مورد واردات انرژی، به ویژه نفت در اروپا شد. این نگرانی باعث اقداماتی شد که چشم‌انداز سوخت‌های زیستی در اروپا را تغییر داد. در دهه 1970 کشورهای متعددی مانند سوئد تحقیقات خود را بر روی تولید سوخت‌های زیستی مانند بیواتانول شروع کردند. در سطح اتحادیه اروپا، اولین دستورالعملی که بازارهای اثربخش را برای سوخت‌های زیستی ایجاد کرد، دستورالعمل شماره85/536/ECC بود که مجوز مخلوط کردن 5 درصد اتانول و 15 درصد ETBE در بنزین را صادر نمود. با این وجود، استفاده گسترده‌تر از مخلوط اتانول با کمبود سیاست‌های هماهنگ‌کننده و قیمت پایین نفت، مختل شد.

یکی از سیاست‌های انگیزشی در خصوص استفاده از سوخت‌های زیستی در اوایل دهه 1990، اصلاح سیاست کشاورزی اتحادیه اروپا(CAP)  بود. در این سیاست، تعهد معافیت 15 درصدی به زمین‌های کشاورزی و پرداخت‌های حمایتی به زمین‌های استفاده نشده بیان شده است. در دهه 1990، فعالیت‌های زیادی در سطوح ملی جهت ایجاد و اجرای استانداردهای فنی برای سوخت‌های زیستی، به ویژه بیودیزل به وجود آمد. بین سال‌های 1991 تا 1997؛ اتریش، فرانسه، جمهوری چک، سوئد، آلمان و ایتالیا همه مشخصات و خصوصیات بیودیزل ملی را به تصویب رساندند. کمبود استانداردهای بیواتانول در دهه 1990 به علت گرایش و علاقه زیاد به بیودیزل (به عنوان سوخت اصلی حمل‌ونقل در اروپا) بود. این امر باعث ایجاد علاقه بیشتری به بیودیزل شد که به طور جدی وابستگی اروپا به واردات دیزل را کاهش داده است.

در نهایت در ژانویه 2008، کمسیون اروپا پیشنهادات خود را برای قوانین مربوط به آب‌و‌هوا و انرژی اعلام کرد که با هدف 20-20-20، یعنی 20 درصد انرژی‌های تجدید پذیر شناخته شده، 20 درصد افزایش بهره‌وری انرژی و 20 درصد کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال 2020، آن را منتشر نمود. با این حال، در طول فرایند تصمیم‌گیری بین مجلس و شورای اروپا، اصطلاح سوخت‌های زیستی جایگزین انرژی‌های تجدید پذیر در بخش حمل‌ونقل گردید. در واقع دامنه فناوری‌هایی که می‌تواند برای اهداف اجباری 10 درصدی تا سال 2020 استفاده شود، گسترش یافت.

در سال 2009 دستورالعمل‌های منابع انرژی تجدید پذیر (RED) با هدف تحکیم اهداف مشترک اتحادیه اروپا تصویب شد. در این دستورالعمل‌ها علاوه بر تمرکز روی سوخت‌های زیستی، ارتقاء انرژی‌های تجدید پذیر در اروپا مورد توجه قرار گرفت. برخلاف این‌که سوخت‌های زیستی می‌توانند به روش‌های مختلف و در کشورهای گوناگون تولید شوند، تقاضای بالاتر نیز می‌تواند اثرات منفی مانند رقابت با محصولات غذایی و یا حتی افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از تغییر استفاده غیرمستقیم زمین، داشته باشد.

 مطابق ارتباط سیاست سوخت‌های زیستی اروپا در سال 2006 تا زمان تصویب RED در سال 2009، تعادل ظرفیت بومی و نیاز به واردات، تحت تأثیر قرار گرفت. در حالی که اروپا در سال 2006 توانست مازاد خالص سوخت بیودیزل را در اختیار بگیرد، بین سال‌های 2007 و 2008 حدود 18 درصد از کل مصرف توسط واردات  تأمین شد. وابستگی بیواتانول به واردات شدیدتر بوده است، به طوری‌ که میزان وابستگی اتحادیه در سال 2008 نزدیک به 26 درصد بود. افزایش میزان وابستگی، برای کشورهای در حال توسعه فرصت‌ بزرگی محسوب می‌شد تا افزایش تقاضای سوخت زیستی اروپا را تأمین کنند. در همین راستا بسیاری از دولت‌های عضو اتحادیه اروپا به کمیسیون اروپا کمک کرده‌اند و دیده شده است که به طور فزاینده‌ای در تولید سوخت‌های زیستی در کشورهای در حال توسعه مداخله می‌کنند. به عنوان مثال، کشورهای عضو با فناوری پیشرفته‌تر می‌توانند به کشورهایی که مواد اولیه فراوان یا زمین برای کشت محصولات کشاورزی دارند، کمک کنند. در کشورهای جنوب غربی که شرایط برای تولید مقادیر زیادی از مواد اولیه مناسب است، دولت‌ها بازار سوخت‌های‌زیستی-کشاورزی (agrofuel) را وسیله‌ای برای توسعه می‌دانند و از این رو همکاری با دولت‌ها و شرکت‌ها در شمال را اغلب به خوبی دریافت می‌کنند. کسانی که خود را علیه سیاست‌های agrofuel قرار می‌دادند عمدتاً انجمن‌ها، مؤسسات و سازمان‌هایی بودند که اساساً نگرانی آن‌ها در مورد تأثیرات زیست‌محیطی و اجتماعی بوده است. چنین گروه‌هایی مبانی اساسی این سیاست را مورد سؤال قرار دادند و احتمال عدم کاهش گازهای گلخانه‌ای (GHG) را به دلیل مسائل زیست‌محیطی مانند جنگل‌زدایی، از دست رفتن تنوع زیستی، روش‌های کشاورزی تجاری و تغییر کاربری زمین، بیان می‌کردند.

طرح‌های تشویقی جهت استفاده از سوخت‌های زیستی

در سیاست‌های استفاده از بیواتانول برای حمل‌و‌نقل پایدار (BEST) که توسط اتحادیه اروپا حمایت شده است، طرح‌های تشویقی مختلفی در بخش تولید، توزیع، وسایل نقلیه، مالیات و مصرف‌کنندگان در نظر گرفته شده‌اند. در ادامه طرح‌های شرکت BioFuel Region (BFR) که یک نمونه موفق در زمینه سوخت‌های زیستی است را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

هدف BFR، ایجاد یک منطقه پیشرو در جهان برای مصرف سوخت‌های زیستی در بخش حمل‌و‌نقل است. این هدف شغل‌های جدید و یک منبع پیشرو در زمینه‌های تخصصی را ایجاد می‌کند. هدف این است که سوخت‌های تجدید پذیر مانند بیواتانول، بیوگاز و بیودیزل تولید شده از مواد خام طبیعی، جایگزین بنزین و دیزل نفتی شوند. امروزه در بخش حمل‌و‌نقل عمومی در سوئد، وسایل نقلیه پاک برای اکثر نیازهای موجود استفاده می‌شود. در زمینه فروش وسایل نقلیه پاک، سوئد به همراه برزیل و امریکا پیشرو هستند. برای مثال در سال 2008، در منطقه تحت کنترل BFR، حدود 30 درصد از خودروهای خریداری شده، به عنوان وسایل نقلیه پاک شناخته می‌شوند.

 

فعالیت BFR برای این دستاورد در گروه‌های نسبتاً مستقل سازمان‌دهی می‌شود که در حوزه‌های مختلف زنجیره توسعه سوخت زیستی به یکدیگر نزدیک هستند. تاکنون چندین کارگروه با حدود 150 عضو در این راستا تشکیل شده است. در واقع امروزه BFR یک سازمان محبوب است که استراتژی و سیستم انتقال به سوخت‌های تجدیدپذیر را به خوبی اجرا می‌کند.

انتقال به یک بخش حمل‌ونقل پایدار از طریق سه استراتژی حداقل حمل‌ونقل، وسایل نقلیه کارآمد و رفتارهای رانندگی و انتقال سریع سیستم به سوخت‌های تجدید پذیر، به دست می‌آید. برای سهولت گذار در سه استراتژی، می‌توان از طرح‌های تشویقی مختلف جهت افزایش انگیزه استفاده کرد. علاوه بر این، با طرح‌های تشویقی گوناگون، مشارکت حداکثر نیروهای بالقوه توسعه‌دهنده در منطقه منجر به گسترش استفاده از سوخت‌های زیستی  می‌شود. برای مثال در سطح ملی، ابزارهای حاکمیتی مانند مالیات، قوانین، یارانه‌ها و هزینه‌های خودرو می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند. انگیزه‌های منطقه‌ای یا محلی مانند پارکینگ رایگان، سفیران اتانول، کمپین‌های اطلاع‌رسانی یا آموزش کارمندان، نیز از جمله طرح‌های موفق به شمار می‌آیند. برای به ‌دست آوردن نتیجه بهتر، ترکیبی از انگیزه‌ها باید مورد استفاده قرار گیرد.

برخی از تجربه‌های ذکرشده توسط BFR به شرح زیر می‌باشد:

تعدادی از مردم  به عنوان سفیران اتانول برای ارتقاء و توسعه استفاده از بیواتانول از طریق کاهش قیمت و ارتباط‌گیری استخدام شده‌اند. انگیزه سفیران اتانول نقطه شروع خوبی در رابطه با تأثیر عموم برای انتخاب خودروهای سازگار با محیط‌زیست و هم‌چنین سوخت‌های زیستی است.

یک مورد دیگر از طرح‌های تشویقی راه‌اندازی پارکینگ رایگان در سراسر BFR بود. در پنج شهر اجازه دسترسی به پارکینگ رایگان برای افرادی که وسیله نقلیه پاک دارند، صادر شد. اما نتیجه‌گیری محققان این است که پارکینگ رایگان یک اثر جزئی دارد زیرا 82 درصد از مردم پارکینگ رایگان را به عنوان یک انگیزه برای خرید یک وسیله نقلیه تمیز در نظر نمی‌گیرند.

هم‌چنین دو شبکه اینترنتی توسط BFR تشکیل شده است که شبکه بیو انرژی با شرکت‌های محلی و شش شهرداری، هدف خود را برای تولید دانش در زمینه انرژی زیستی با تمرکز ویژه بر سوخت‌های زیستی اجرا کرده است. شبکه دیگری نیز برای توسعه بیشتر فرایند سوخت زیستی شکل گرفت که هدف آن ایجاد فرصتی  برای همه سازمان‌های علاقه‌مند در توسعه سوخت‌های زیستی بود.

روش‌ها و طرح‌های تشویقی دیگری مانند زنجیره تدارکاتی سبز با هدف تعمیرات و مشاوره‌های اقتصادی‌تر، فعالیت‌هایی در مدارس با هدف آشنایی و ایجاد فرهنگ سبز، همکاری با دانشجویان و طرح‌های حمایتی از ایستگاه‌های توزیع سوخت از جمله سایر طرح‌های تشویقی هستند که در توسعه سوخت‌های زیستی و گذار از سوخت‌های فسیلی قابل اجرا است. هم‌چنین سایر سیاست‌های حکومتی مانند معافیت‌های مالیاتی و یارانه‌های دولتی می‌تواند بسیار تأثیرگذار باشد.

 

 

administrator

درباره محسن رحیم نژاد

من یک نویسنده در بیومگ هستم

مجموع نظرات این خبر : 0 نظر

درج نظر